7 bài học giao dịch chứng khoán phái sinh từ nghệ thuật câu cá

Giao dịch chứng khoán phái sinh giống đi câu cá hơn bạn nghĩ!

Người câu cá giỏi không phải người thả câu nhiều nhất. Nhà đầu tư giỏi cũng không phải người đặt lệnh nhiều nhất.

Hãy tưởng tượng hai người cùng đi câu.

Người thứ nhất vừa đến hồ đã vội vàng quăng cần, liên tục thay mồi, đổi vị trí. Thấy mặt nước động là lập tức giật cần.

Người thứ hai dành thời gian quan sát dòng nước, lựa chọn vị trí, chuẩn bị mồi phù hợp rồi kiên nhẫn chờ cá cắn câu.

Cuối ngày, người câu nhiều nhất chưa chắc đã mang về nhiều cá nhất.

Trên thị trường chứng khoán phái sinh, câu chuyện cũng tương tự.

1. Chọn đúng chỗ câu giống như xác định xu hướng thị trường

Cá không xuất hiện ở mọi vị trí trên mặt hồ với xác suất như nhau.

Người câu có kinh nghiệm thường nghiên cứu địa hình, dòng chảy, thời tiết và tập tính của cá trước khi quyết định thả câu.

Nhà đầu tư phái sinh cũng cần quan sát thị trường trước khi mở vị thế Long hoặc Short.

• Xu hướng hiện tại đang tăng, giảm hay đi ngang?

• Thị trường có đang biến động mạnh không?

• Giá đang ở vùng hỗ trợ hay kháng cự?

• Chiến lược giao dịch có xuất hiện tín hiệu phù hợp không?

Câu cá phải tìm nơi có cá. Giao dịch phải chờ nơi có cơ hội.

Tuy nhiên, một vị trí câu thuận lợi không bảo đảm sẽ có cá, cũng như một tín hiệu kỹ thuật đẹp không bảo đảm giao dịch có lãi.

2. Mồi câu chính là chiến lược giao dịch

Mỗi loại cá có tập tính và loại mồi phù hợp.

Không thể chỉ mang một loại mồi rồi kỳ vọng câu được mọi loại cá trong mọi điều kiện.

Giao dịch phái sinh cũng vậy.

Một chiến lược bám xu hướng có thể hoạt động tốt trong thị trường tăng hoặc giảm rõ rệt, nhưng liên tục gặp tín hiệu sai khi thị trường đi ngang.

Ngược lại, chiến lược giao dịch trong biên độ có thể hiệu quả ở thị trường tích lũy, nhưng chịu rủi ro lớn khi giá bất ngờ phá vỡ vùng dao động.

Điều quan trọng không phải tìm một chiến lược luôn thắng, mà là hiểu khi nào chiến lược của mình có lợi thế và khi nào nên ngừng sử dụng.

3. Cá chưa cắn câu, đừng giật cần: Kiên nhẫn chờ điểm vào lệnh

Một trong những sai lầm phổ biến của người mới đi câu là giật cần quá sớm.

Chỉ cần thấy phao hơi động, họ đã vội vàng kéo lên. Kết quả là cá chưa thực sự cắn mồi.

Trên thị trường phái sinh, nhà đầu tư cũng dễ mắc sai lầm tương tự.

Thấy giá tăng vài điểm liền mở Long vì sợ bỏ lỡ cơ hội. Thấy giá giảm mạnh lập tức mở Short vì nghĩ thị trường sẽ tiếp tục lao dốc.

Nhưng một biến động ngắn hạn chưa chắc đã xác nhận xu hướng.

Đôi khi, giá chỉ đang kiểm tra vùng hỗ trợ hoặc kháng cự trước khi đảo chiều.

Đừng đặt lệnh chỉ vì thị trường đang chuyển động. Hãy đặt lệnh khi có tín hiệu phù hợp với kế hoạch.

4. Dây câu có giới hạn chịu lực, tài khoản cũng vậy

Đây là bài học quan trọng nhất.

Một con cá quá lớn có thể làm đứt dây câu nếu người câu cố kéo bằng mọi giá.

Trong phái sinh, đòn bẩy tài chính có thể khiến khoản lỗ tăng rất nhanh khi giá đi ngược dự đoán.

Giả sử bạn giao dịch hợp đồng tương lai có hệ số nhân 100.000 đồng/điểm:

Ví dụ chưa bao gồm phí, thuế và các chi phí liên quan.

Khối lượng càng lớn, tài khoản càng nhạy cảm với biến động giá.

Người câu cá giỏi biết chọn dây câu phù hợp với khả năng chịu lực. Nhà đầu tư có kinh nghiệm cũng biết giới hạn khối lượng vị thế phù hợp với số vốn và mức rủi ro chấp nhận được.

Đừng để một con cá kéo mất cả cần. Đừng để một lệnh sai cuốn đi cả tài khoản.

5. Cá quá lớn, đôi khi phải chấp nhận buông

Khi gặp một con cá vượt quá khả năng của thiết bị, người câu cần điều chỉnh lực kéo, thậm chí chấp nhận mất cá để tránh nguy hiểm.

Nhà đầu tư phái sinh cũng cần học cách chấp nhận một giao dịch thất bại.

Giả sử bạn mở Long vì kỳ vọng giá vượt kháng cự. Nhưng thay vì bứt phá, giá quay đầu giảm và phá vỡ điểm vô hiệu của chiến lược.

Bạn có hai lựa chọn:

• Tiếp tục giữ vị thế vì hy vọng giá sẽ quay lại.

• Tuân thủ kế hoạch cắt lỗ đã xác định trước.

Không ai muốn mất tiền. Nhưng cố giữ một vị thế thua lỗ chỉ vì không muốn thừa nhận sai lầm có thể khiến thiệt hại lớn hơn.

Cắt lỗ không phải lúc nào cũng khớp đúng giá dự kiến, song việc có kế hoạch thoát vị thế vẫn là một phần thiết yếu của quản trị rủi ro.

6. Không phải ngày nào đi câu cũng có cá

Có những ngày bạn chuẩn bị đầy đủ cần, mồi, địa điểm, nhưng cá vẫn không cắn câu.

Một người câu có kinh nghiệm hiểu rằng không thể ép cá xuất hiện.

Trên thị trường phái sinh cũng có những phiên mà xu hướng không rõ ràng, tín hiệu liên tục nhiễu hoặc mức biến động không phù hợp với chiến lược.

Bạn không nhất thiết phải giao dịch chỉ vì đã mở bảng điện.

Không đặt lệnh cũng là một quyết định đầu tư.

Đôi khi, giao dịch tốt nhất trong ngày chính là giao dịch bạn đã quyết định không thực hiện.

7. Đừng chỉ đếm số cá, hãy nhìn lại cả chuyến đi

Một người câu cá có kinh nghiệm không chỉ quan tâm hôm nay câu được bao nhiêu con, mà còn học được điều gì về thời tiết, địa điểm, loại mồi và cách xử lý cần câu.

Nhà đầu tư cũng cần đánh giá chất lượng quá trình giao dịch, thay vì chỉ nhìn vào số tiền lãi hoặc lỗ.

Sau mỗi phiên, hãy tự hỏi:

• Mình có giao dịch đúng chiến lược không?

• Điểm vào lệnh có đạt điều kiện đã đặt ra không?

• Khối lượng vị thế có phù hợp không?

• Mình có tuân thủ nguyên tắc cắt lỗ không?

• Kết quả đến từ lợi thế chiến lược hay chỉ là may mắn?

Một lệnh có lãi nhưng được thực hiện thiếu kỷ luật chưa chắc là một giao dịch tốt.

Ngược lại, một lệnh thua lỗ được thực hiện đúng kế hoạch vẫn có thể là một quyết định hợp lý trong một chiến lược có lợi thế dài hạn.

Muốn câu được cá lớn, trước hết phải giữ được cần câu

Thị trường phái sinh có rất nhiều cơ hội, nhưng không phải cơ hội nào cũng dành cho bạn.

Người câu cá giỏi biết chọn địa điểm, chuẩn bị mồi, kiên nhẫn chờ thời điểm và hiểu giới hạn thiết bị.

Nhà đầu tư phái sinh cũng cần chiến lược phù hợp, điểm vào lệnh có cơ sở, quản trị vốn và kỷ luật giao dịch.

Đừng cố giật mọi chiếc phao đang động. Đừng cố bắt mọi con sóng trên thị trường.

Bởi suy cho cùng, mục tiêu không phải là câu được nhiều cá nhất trong một ngày, mà là có đủ kỹ năng và nguồn lực để tiếp tục những chuyến câu tiếp theo.

**Lưu ý: Đây là không phải khuyến nghị giao dịch. Chứng khoán phái sinh có rủi ro thua lỗ lớn do sử dụng đòn bẩy.
**