Thứ Tư, 18/11/202618/11/2026

Giao dịch phái sinh là chạy marathon, không phải chạy nước rút

Người chạy marathon không thắng nhờ 100 mét đầu tiên. Họ thắng nhờ giữ nhịp đều suốt 42 km. Nhà đầu tư phái sinh cũng cần giữ nhịp, giữ sức và vượt qua những chặng khó.

Vận động viên marathon chạy đều trên con đường dài lúc bình minh, minh họa giao dịch phái sinh bền vững
Vận động viên marathon chạy đều trên con đường dài lúc bình minh, minh họa giao dịch phái sinh bền vững
Mục lục
Mục lục

Ở vạch xuất phát của một giải marathon, luôn có vài người lao lên phía trước như đang chạy 100 mét. Họ dẫn đầu được vài trăm mét, có khi vài cây số.

Nhưng đến cây số 25, 30, phần lớn trong số họ đã đi bộ, hoặc dừng hẳn bên lề đường. Người về đích tốt thường là những người giữ nhịp đều từ đầu đến cuối.

Thị trường chứng khoán phái sinh là một cuộc marathon không có vạch đích cố định. Thế nhưng rất nhiều nhà đầu tư lại bước vào với tâm thế chạy nước rút: muốn nhân đôi tài khoản trong một tuần, muốn giàu nhanh trong vài tháng.

1. Tốc độ xuất phát không quyết định kết quả

Một tháng đầu lãi 50% không nói lên nhiều điều. Nó có thể đến từ kỹ năng, nhưng cũng có thể đến từ may mắn hoặc từ khối lượng lệnh quá lớn so với tài khoản.

Điều đáng quan tâm hơn là: bạn có thể duy trì cách giao dịch đó trong 12 tháng, 24 tháng không?

Hãy so sánh hai nhà đầu tư với tài khoản 100 triệu đồng:

Nhà đầu tưCách giao dịchKết quả có thể xảy ra
A, chạy nước rútKhối lượng lớn, rủi ro 10% mỗi lệnhTháng đầu có thể +60%, nhưng một chuỗi 5 lệnh thua có thể lấy đi khoảng 40% tài khoản
B, chạy marathonKhối lượng vừa phải, rủi ro 1% mỗi lệnhLợi nhuận tháng nhỏ hơn nhưng chuỗi 5 lệnh thua chỉ làm tài khoản giảm khoảng 5%

Ví dụ minh họa, không phải cam kết lợi nhuận.

Nhà đầu tư A có thể dẫn đầu ở những cây số đầu tiên. Nhưng chỉ cần một đoạn đường khó, họ có thể phải bỏ cuộc.

2. Giữ nhịp tim ổn định: Giữ nhịp giao dịch ổn định

Vận động viên marathon theo dõi nhịp tim liên tục. Họ biết nếu nhịp tim vượt ngưỡng quá lâu, cơ thể sẽ kiệt sức trước khi về đích.

Trong giao dịch, “nhịp tim” là mức độ rủi ro và cường độ giao dịch của bạn:

  • Số lệnh mỗi phiên có tăng đột biến không?
  • Khối lượng lệnh có tăng dần theo cảm xúc không?
  • Bạn có giao dịch cả những phiên lẽ ra nên nghỉ không?

Khi “nhịp tim” tăng vọt, đó là dấu hiệu bạn đang chạy nước rút giữa đường marathon. Hãy chậm lại.

3. Bức tường ở cây số 30: Chuỗi thua lỗ

Người chạy marathon thường nhắc đến “bức tường” ở khoảng cây số 30–35, nơi cơ thể cạn năng lượng, đôi chân nặng trĩu và đầu óc chỉ muốn dừng lại.

Một người chạy nước rút kiệt sức bên đường trong khi người chạy marathon giữ nhịp vượt qua

Nhà đầu tư nào cũng sẽ gặp “bức tường” của mình: chuỗi thua lỗ kéo dài, khi hệ thống liên tục cho kết quả xấu và bạn bắt đầu nghi ngờ mọi thứ.

Cách vượt qua bức tường:

  • Biết trước nó sẽ đến. Hãy tìm hiểu trước chuỗi thua dài nhất mà chiến lược của bạn có thể gặp.
  • Giảm tốc, không dừng hẳn. Giảm khối lượng một nửa trong giai đoạn khó khăn.
  • Không đổi chiến lược giữa đường chỉ vì vài lệnh thua. Đánh giá dựa trên số liệu đủ lớn.

Người chạy chuẩn bị tốt vẫn gặp bức tường, nhưng họ vượt qua được vì đã lường trước.

4. Mức sụt giảm tối đa: Giới hạn thể lực của tài khoản

Trong marathon, nếu bạn kiệt sức hoàn toàn ở cây số 20, không có cách nào hoàn thành 22 km còn lại.

Trong giao dịch, mức sụt giảm tối đa (max drawdown) là thước đo quan trọng hơn lợi nhuận. Nó cho biết tài khoản từng giảm sâu nhất bao nhiêu từ đỉnh.

Mức sụt giảmCần tăng lại để về đỉnh cũ
10%11%
20%25%
40%67%
60%150%

Giữ drawdown ở mức thấp giống như không bao giờ để cơ thể cạn kiệt hoàn toàn. Bạn luôn còn đủ sức cho chặng tiếp theo.

5. Trạm tiếp nước: Nghỉ ngơi và phục hồi

Không ai chạy 42 km mà không uống nước. Các trạm tiếp nước dọc đường được thiết kế để vận động viên bù năng lượng, kể cả khi họ chưa thấy khát.

Vận động viên uống nước tại trạm tiếp nước, kiểm tra đồng hồ thể thao

Nhà đầu tư cũng cần những “trạm tiếp nước”:

  • Nghỉ giao dịch sau khi chạm giới hạn lỗ ngày hoặc tuần.
  • Dành thời gian cuối tuần xem lại nhật ký, không nhìn bảng điện.
  • Ngủ đủ, vận động, giữ cân bằng giữa giao dịch và cuộc sống.

Nghỉ ngơi không làm bạn chậm lại. Nó giúp bạn không phải dừng lại.

6. Lãi kép: Sức mạnh của những bước chạy đều

Mỗi bước chạy marathon chỉ dài khoảng một mét. Nhưng 42.000 bước đều đặn đưa bạn về đích.

Lợi nhuận đều đặn cũng vậy. Một tài khoản tăng trưởng 2% mỗi tháng, nếu duy trì đều đặn và tái đầu tư, sau 12 tháng sẽ tăng khoảng 27%, sau 36 tháng khoảng 104%. Con số mỗi tháng nhỏ, nhưng tích lũy theo thời gian lại rất đáng kể.

Ví dụ minh họa về lãi kép, không phải cam kết lợi nhuận. Kết quả thực tế có thể khác rất nhiều.

Điều kiện tiên quyết là không có tháng nào thua lỗ quá nặng, vì một tháng mất 40% có thể xóa đi thành quả của nhiều năm tăng trưởng đều.

Về đích quan trọng hơn dẫn đầu

Ở marathon, chẳng ai nhớ người dẫn đầu ở cây số thứ 5. Người ta nhớ những ai về đích.

Trên thị trường phái sinh, những lời khoe “x2 tài khoản trong một tuần” luôn thu hút sự chú ý. Nhưng điều đáng học hỏi là những nhà đầu tư vẫn còn ở lại thị trường sau 5 năm, 10 năm, với tài khoản tăng trưởng đều đặn và kỷ luật không đổi.

Đừng chạy nước rút. Hãy chạy marathon.

Đọc thêm:

Lưu ý: Thông tin chỉ mang tính tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư. Chứng khoán phái sinh có rủi ro thua lỗ lớn do sử dụng đòn bẩy.

Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không phải khuyến nghị mua bán. Giao dịch phái sinh có rủi ro cao do sử dụng đòn bẩy; nhà đầu tư tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình.

Nguyễn Quang Sơn

Chuyên gia phân tích kỹ thuật và phát triển hệ thống thuật toán giao dịch phái sinh.

Kiến thức & Bot

Xem tất cả →
Cộng đồng