Đầu tư theo chỉ số VN30: chọn ETF, cổ phiếu hay hợp đồng tương lai?

Có ba cách phổ biến để đầu tư theo chỉ số VN30: mua chứng chỉ quỹ ETF mô phỏng VN30, tự mua rổ cổ phiếu VN30, hoặc giao dịch hợp đồng tương lai VN30F. ETF phù hợp với người muốn đầu tư dài hạn một cách đơn giản; tự mua cổ phiếu phù hợp với người muốn đầu tư một cách chủ động hơn; còn VN30F phù hợp với giao dịch ngắn hạn, kiếm lời hai chiều hoặc phòng hộ danh mục.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu đặc điểm của từng cách, so sánh về vốn, đòn bẩy, chi phí và rủi ro, kèm ví dụ bằng con số để bạn hình dung và lựa chọn được cách thức phù hợp với mục tiêu của mình.

Ba cách đầu tư theo chỉ số VN30

Chỉ số VN30 đại diện cho 30 cổ phiếu có vốn hóa và thanh khoản hàng đầu trên sàn HOSE. Chỉ số được xem xét thay đổi thành phần 6 tháng một lần (công bố vào tháng 1 và tháng 7), đồng thời cập nhật số lượng cổ phiếu lưu hành, tỷ lệ free-float và giới hạn tỷ trọng hằng quý (tháng 1, 4, 7 và 10). Đọc thêm: Tài sản cơ sở: cổ phiếu, chỉ số, lãi suất.

Quỹ ETF mô phỏng VN30

Quỹ ETF dùng tiền của nhà đầu tư để mua rổ cổ phiếu VN30 theo đúng tỷ trọng của chỉ số. Bạn mua bán chứng chỉ quỹ trên sàn như một mã cổ phiếu bình thường. Một số ETF mô phỏng VN30 đang niêm yết tại thị trường Việt Nam là E1VFVN30, FUESSV30, FUEMAV30 và FUEKIV30, với phí quản lý khoảng 0,5–0,8%/năm tùy quỹ, được trừ dần vào giá trị tài sản ròng (NAV).

Tự mua rổ cổ phiếu VN30

Bạn có thể tự mua các cổ phiếu trong rổ VN30. Tuy nhiên, muốn bám sát chuẩn theo chỉ số, bạn phải mua đủ 30 mã theo đúng tỷ trọng và điều chỉnh lại mỗi khi chỉ số thay đổi thành phần hoặc tỷ trọng. Trên thực tế, do giới hạn về quy mô vốn và khả năng mô phỏng, đa số nhà đầu tư chỉ chọn một vài mã trong rổ, nên kết quả có thể khác xa chỉ số thực tế.

Hợp đồng tương lai VN30F

VN30F là hợp đồng tương lai lấy chỉ số VN30 làm tài sản cơ sở, với hệ số nhân 100.000 đồng/điểm. Bạn chỉ cần ký quỹ một phần giá trị hợp đồng, có thể Long hoặc Short, giao dịch T+0, tuy nhiên điểm hạn chế là hợp đồng có ngày đáo hạn hằng tháng và phải tự thực hiện việc roll sang kỳ sau nếu muốn. Đọc thêm: Hợp đồng tương lai: cấu trúc, đáo hạn, ký hiệu VN30F.

Bảng so sánh ba cách đầu tư

Ví dụ: cùng một mức biến động, ba kết quả khác nhau

Giả sử VN30 đang ở 1.940 điểm và bạn muốn có mức tiếp xúc với thị trường khoảng 194 triệu đồng, tương đương giá trị 1 hợp đồng VN30F.

• Với ETF hoặc cổ phiếu (không vay margin): cần bỏ ra khoảng 194 triệu đồng.
• Với VN30F: cần khoảng 38,8 triệu đồng ký quỹ (tỷ lệ ký quỹ giả định 20%), cộng thêm tiền đệm.

Số tiền lãi lỗ tuyệt đối gần như nhau, nhưng tỷ lệ trên vốn bỏ ra chênh nhau khoảng 5 lần. Số liệu chưa tính phí, thuế, cổ tức và sai lệch so với chỉ số.

Với VN30F, phần vốn không dùng để ký quỹ vẫn nằm trong tay bạn, nhưng nếu chỉ nộp vừa đủ ký quỹ, một nhịp giảm vài phần trăm đã có thể khiến tài khoản bị yêu cầu bổ sung ký quỹ. Đọc thêm: Ký quỹ phái sinh: Initial margin, Maintenance margin, Margin call.

Những chi phí “ẩn” của từng cách

• ETF: ngoài phí quản lý, giá chứng chỉ quỹ trên sàn có thể chênh so với NAV, và thanh khoản một số ETF thấp hơn các cổ phiếu lớn, khiến việc mua bán khối lượng lớn bị trượt giá.
• Tự mua cổ phiếu: cần nhiều lệnh mua bán để giữ đúng tỷ trọng, và phải cơ cấu lại danh mục mỗi kỳ chỉ số thay đổi thành phần.
• VN30F: mỗi lần roll sang hợp đồng mới đều tốn phí, thuế và có thể chịu chênh lệch giá giữa hai kỳ hạn. Basis giữa VN30F và VN30 cũng ảnh hưởng đến kết quả, đặc biệt khi mở vị thế lúc basis đang dương hoặc âm sâu. Đọc thêm: Basis là gì?.

Kết hợp giữa ETF và VN30F

Một cách kết hợp phổ biến là nắm giữ ETF hoặc cổ phiếu dài hạn, và khi lo ngại thị trường giảm trong ngắn hạn thì Short VN30F để bảo vệ danh mục.

Ví dụ: bạn đang nắm giữ khoảng 194 triệu đồng ETF VN30 và Short 1 hợp đồng VN30F ở 1.940 điểm. Nếu VN30 giảm 5% về khoảng 1.843 điểm, ETF lỗ khoảng 9,7 triệu đồng, còn vị thế Short lãi khoảng 9,7 triệu đồng. Hai khoản gần như bù trừ cho nhau (chưa tính basis, phí và thuế), giúp bạn không phải bán ETF ra rồi mua lại.

Đọc thêm: Chiến lược Hedging trong giao dịch phái sinh.

Nên chọn cách nào?

• Chọn ETF nếu bạn muốn tích lũy dài hạn theo thị trường chung, không có thời gian theo dõi hằng ngày và không muốn dùng đòn bẩy.
• Chọn tự mua cổ phiếu nếu bạn có kiến thức phân tích doanh nghiệp và muốn tập trung vào một số mã thay vì cả rổ. Khi đó, bạn đang đầu tư theo lựa chọn của mình chứ không còn là đầu tư theo chỉ số.
• Chọn VN30F nếu bạn muốn giao dịch ngắn hạn, kiếm lời cả khi thị trường giảm, hoặc cần công cụ phòng hộ, đồng thời có kỷ luật quản lý vốn và cắt lỗ.

Cùng một chỉ số, ba mức rủi ro khác nhau

Cả ba cách đều chịu tác động từ cùng một chỉ số, nhưng mức độ rủi ro khác nhau rõ rệt. ETF và cổ phiếu (không vay margin) chỉ lỗ tối đa số tiền đã bỏ ra và có thể nắm giữ chờ thị trường hồi phục. VN30F dùng đòn bẩy, có ngày đáo hạn và ghi nhận lãi lỗ hằng ngày, nên có thể mất phần lớn ký quỹ trong thời gian ngắn nếu không cắt lỗ. Việc lựa chọn sản phẩm nên dựa trên mục tiêu, thời gian theo dõi và khả năng chịu rủi ro của bạn.

Câu hỏi thường gặp

Mua ETF VN30 có nhận được cổ tức không?

Quỹ nhận cổ tức từ các cổ phiếu trong rổ và phản ánh vào NAV hoặc phân phối lợi nhuận theo điều lệ từng quỹ. Người giữ VN30F thì không nhận cổ tức.

ETF VN30 có giao dịch T+0 được không?

Không. Chứng chỉ quỹ ETF mua bán như cổ phiếu, thanh toán T+2.

Có thể giữ VN30F lâu dài như ETF không?

Được, nhưng phải chuyển vị thế sang hợp đồng mới trước mỗi lần đáo hạn (roll), mỗi lần đều tốn phí, thuế và có thể chịu chênh lệch giá giữa hai kỳ hạn.

Vì sao giá VN30F khác với chỉ số VN30?

Vì giá VN30F phản ánh kỳ vọng của thị trường về chỉ số tại ngày đáo hạn. Phần chênh lệch gọi là basis và thu hẹp dần về 0 khi gần đáo hạn.

Xem thêm

• Chứng khoán cơ sở và phái sinh: những điểm khác biệt người mới cần biết
• Hợp đồng tương lai: cấu trúc, đáo hạn, ký hiệu VN30F
• Lộ trình học phái sinh A–Z

Bài viết chỉ nhằm mục đích chia sẻ kiến thức thuần túy, không phải khuyến nghị đầu tư. Việc nêu tên các quỹ ETF chỉ nhằm minh họa, không phải lời chào mời mua bán. Giao dịch chứng khoán phái sinh có rủi ro cao; nhà đầu tư cần cân nhắc khả năng tài chính và tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình.