Lãi lỗ phái sinh được thanh toán hằng ngày như thế nào?

Khác với cổ phiếu, lãi lỗ của hợp đồng tương lai không đợi đến khi bạn đóng vị thế mới ghi nhận. Cuối mỗi phiên, vị thế đang mở được định giá lại theo giá thanh toán cuối ngày, phần chênh lệch so với hôm trước được cộng hoặc trừ ngay vào tài khoản ký quỹ. Cơ chế này gọi là thanh toán lãi lỗ hằng ngày (mark-to-market).

Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu cách tính lãi lỗ hằng ngày, ví dụ dòng tiền qua nhiều phiên, và vì sao cơ chế này ảnh hưởng trực tiếp đến ký quỹ và nguy cơ call margin.

Giá thanh toán cuối ngày là gì?

Giá thanh toán cuối ngày là mức giá dùng để định giá lại các vị thế đang mở sau mỗi phiên. Với VN30F, mức giá này thường là giá đóng cửa của hợp đồng trong ngày; trường hợp đặc biệt không xác định được giá đóng cửa, giá thanh toán được xác định theo phương pháp do Sở Giao dịch và VSDC quy định. Giá thanh toán cuối ngày cũng thường là giá tham chiếu cho phiên giao dịch tiếp theo.

Cách tính lãi lỗ hằng ngày

Với vị thế Short, đổi dấu kết quả. Nếu mở và đóng vị thế trong cùng một phiên, lãi lỗ đơn giản là chênh lệch giữa giá đóng và giá mở.

Ví dụ dòng tiền qua nhiều phiên

Bạn Long 1 hợp đồng VN30F ở 1.940 điểm và giữ vị thế trong 4 phiên:

Tổng lãi sau 4 ngày đúng bằng (1.958 − 1.940) × 100.000 = 1,8 triệu đồng, giống như tính một lần. Điểm khác biệt nằm ở dòng tiền: ở ngày 2, tài khoản bị trừ 2,1 triệu đồng thật, dù cuối cùng vị thế có lãi. Phí và thuế được tính riêng khi lệnh mở và đóng được khớp. Đọc thêm: Cách tính lãi lỗ một hợp đồng VN30F (ví dụ thực tế).

Ảnh hưởng đến ký quỹ và call margin

Vì lãi lỗ được cộng trừ ngay vào tài sản ký quỹ, một phiên lỗ mạnh có thể làm tỷ lệ sử dụng tài sản ký quỹ tăng vọt. Cùng vị thế trong ví dụ trên, xét hai tài khoản có số vốn khác nhau (tỷ lệ ký quỹ giả định 20%):

Tài khoản 45 triệu đồng luôn ở mức sử dụng ký quỹ cao và có thể chạm ngưỡng cảnh báo của công ty chứng khoán chỉ sau một phiên lỗ, trong khi tài khoản 80 triệu đồng vẫn ở mức an toàn với cùng vị thế. Đây là lý do cần giữ tiền đệm ngoài mức ký quỹ tối thiểu.

Đọc thêm: Ký quỹ phái sinh: Initial margin, Maintenance margin, Margin call; Tỷ lệ sử dụng tài sản ký quỹ và các ngưỡng cảnh báo.

Thanh toán hằng ngày khác gì cổ phiếu?

Vì sao thị trường dùng cơ chế này?

Thanh toán hằng ngày giúp khoản lỗ không tích lũy thành món nợ lớn. Mỗi ngày, bên lỗ trả tiền và bên lãi nhận tiền thông qua VSDC, nên rủi ro một bên không trả được tiền được kiểm soát ngay từ đầu. Đây là một trong những lớp bảo vệ của cơ chế bù trừ trung tâm. Đọc thêm: Ai đang vận hành thị trường phái sinh? Vai trò của UBCKNN, HNX, VSDC và công ty chứng khoán.

Lãi cuối cùng không giúp được nếu hết ký quỹ giữa chừng

Một vị thế đúng hướng về dài hạn vẫn có thể bị bán giải chấp nếu tài khoản không chịu nổi những phiên lỗ ở giữa. Hãy theo dõi tỷ lệ sử dụng ký quỹ mỗi ngày, giữ đủ tiền đệm và không mở vị thế vượt quá khả năng chịu biến động của tài khoản. Đọc thêm: Ưu điểm và rủi ro khi giao dịch phái sinh.

Câu hỏi thường gặp

Tiền lãi hằng ngày có rút ra được ngay không?

Tiền lãi được cộng vào tài sản ký quỹ. Bạn có thể rút phần vượt mức ký quỹ yêu cầu theo quy trình rút ký quỹ của công ty chứng khoán; thời gian xử lý tùy từng nơi.

Giá tham chiếu hôm sau có liên quan gì đến giá thanh toán cuối ngày?

Giá tham chiếu của phiên sau thường là giá thanh toán cuối ngày của phiên liền trước, dùng để tính biên độ trần, sàn.

Nếu mở và đóng vị thế trong cùng phiên thì sao?

Lãi lỗ được tính một lần theo chênh lệch giữa giá đóng và giá mở, không qua bước định giá cuối ngày.

Thuế có tính theo lãi lỗ hằng ngày không?

Không. Thuế thu nhập cá nhân tính trên giá chuyển nhượng ở mỗi lần lệnh khớp và khi đáo hạn, không phụ thuộc vào lãi lỗ hằng ngày.

Xem thêm

• Giữ vị thế phái sinh qua đêm: rủi ro và cách quản lý
• Cần bao nhiêu vốn để bắt đầu giao dịch phái sinh?
• Lộ trình học phái sinh A–Z

Bài viết chỉ nhằm mục đích chia sẻ kiến thức thuần túy, không phải khuyến nghị đầu tư. Các ví dụ trong bài dùng tỷ lệ ký quỹ giả định và chỉ mang tính minh họa. Giao dịch chứng khoán phái sinh có rủi ro cao; nhà đầu tư cần cân nhắc khả năng tài chính và tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình.