Hợp đồng tương lai VN30 và chứng quyền có bảo đảm (CW) khác nhau như thế nào?

Hợp đồng tương lai VN30 (VN30F) và chứng quyền có bảo đảm (CW) đều là sản phẩm có sử dụng công cụ đòn bẩy, nhưng khác nhau ở một số điểm cốt lõi. VN30F dựa trên tài sản cơ sở là chỉ số VN30, cho phép Long hoặc Short và có thể lỗ nhiều hơn số tiền ký quỹ ban đầu. CW dựa trên tài sản cơ sở là một cổ phiếu cụ thể, hiện tại thị trường Việt Nam chỉ có chứng quyền mua (chỉ có lãi khi giá cổ phiếu tăng) và mức lỗ tối đa là toàn bộ số tiền đã bỏ ra.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu chi tiết cách mỗi sản phẩm hoạt động, so sánh theo từng tiêu chí và đánh giá xem mỗi sản phẩm sẽ phù hợp với ai.

Chứng quyền có bảo đảm là gì?

Chứng quyền có bảo đảm là chứng khoán do công ty chứng khoán phát hành, cho người sở hữu quyền mua cổ phiếu cơ sở ở một mức giá xác định (giá thực hiện) vào ngày đáo hạn. Tại Việt Nam, chứng quyền hiện có các đặc điểm sau:

• Chỉ có chứng quyền mua, tài sản cơ sở là cổ phiếu đơn lẻ.
• Thực hiện kiểu châu Âu: chỉ thực hiện quyền vào ngày đáo hạn và thanh toán bằng tiền, không giao nhận cổ phiếu.
• Thời hạn từ 3 đến 24 tháng; niêm yết và giao dịch trên HOSE như cổ phiếu, thanh toán T+2.
• Giá thanh toán khi đáo hạn là bình quân giá cổ phiếu cơ sở trong 5 phiên liền trước ngày đáo hạn.

Ví dụ: chứng quyền mua cổ phiếu X có giá thực hiện 30.000 đồng, tỷ lệ chuyển đổi 2:1 (2 chứng quyền tương ứng 1 cổ phiếu), giá mua chứng quyền là 1.000 đồng.

• Điểm hòa vốn khi đáo hạn: 30.000 + 1.000 × 2 = 32.000 đồng.
• Nếu giá thanh toán là 34.000 đồng, mỗi chứng quyền nhận (34.000 − 30.000) ÷ 2 = 2.000 đồng, lãi 100% so với giá mua.
• Nếu giá thanh toán từ 30.000 đồng trở xuống, chứng quyền không có giá trị, bạn mất toàn bộ 1.000 đồng đã bỏ ra.

Hợp đồng tương lai VN30 hoạt động thế nào?

VN30F là hợp đồng mua hoặc bán chỉ số VN30 ở một mức giá xác định, đáo hạn vào thứ Năm thứ ba của tháng đáo hạn. Mỗi điểm tương đương 100.000 đồng; bạn chỉ cần ký quỹ một phần giá trị hợp đồng và có thể đóng vị thế bất cứ lúc nào trong phiên. Đọc thêm: Hợp đồng tương lai: cấu trúc, đáo hạn, ký hiệu VN30F.

Ví dụ: Long 1 hợp đồng ở 1.940 điểm với ký quỹ khoảng 38,8 triệu đồng (tỷ lệ giả định 20%). Giá lên 1.980 điểm, bạn lãi 4 triệu đồng; giá xuống 1.900 điểm, bạn lỗ 4 triệu đồng. Nếu giá tiếp tục giảm sâu mà không cắt lỗ, khoản lỗ có thể vượt mức ký quỹ ban đầu và bạn phải nộp thêm tiền hoặc bị bán giải chấp.

Bảng so sánh VN30F và chứng quyền

Ba điểm khác biệt người mới hay bỏ qua

Mức lỗ tối đa

Với chứng quyền, bạn biết trước mức lỗ xấu nhất: toàn bộ số tiền đã mua. Với VN30F, khoản lỗ phụ thuộc vào việc giá đi ngược bao xa và bạn có cắt lỗ hay không. Đây là lý do VN30F đòi hỏi kỷ luật đặt lệnh cắt lỗ chặt chẽ hơn.

Giá trị thời gian của CW

Giá chứng quyền gồm giá trị nội tại và giá trị thời gian. Kể cả khi giá cổ phiếu đứng yên, chứng quyền vẫn mất dần giá trị khi tiến gần ngày đáo hạn (time decay). Vì vậy, đúng hướng nhưng sai thời điểm vẫn có thể khiến bạn lỗ. VN30F không bị hao mòn theo kiểu này, nhưng chênh lệch basis sẽ thu hẹp dần về 0 khi gần đáo hạn.

Giao dịch hai chiều với VN30F

Khi dự báo thị trường giảm, người giữ chứng quyền mua chỉ có thể bán ra hoặc đứng ngoài. Với VN30F, bạn có thể mở vị thế Short để kiếm lời hoặc để phòng hộ danh mục cổ phiếu. Đọc thêm: Chiến lược Hedging trong giao dịch phái sinh.

Mối liên hệ giữa hai sản phẩm

Công ty chứng khoán phát hành chứng quyền thường phải phòng hộ rủi ro cho số chứng quyền đã bán ra, bằng cổ phiếu cơ sở hoặc hợp đồng tương lai. Đây là một trong những lý do khiến khối tự doanh hay có vị thế Short trên VN30F. Khi đọc dữ liệu vị thế, bạn không nên mặc định vị thế Short của tự doanh là dự báo thị trường giảm.

Đọc thêm: Cách đọc dữ liệu vị thế khối ngoại, tự doanh trong chứng khoán phái sinh.

Nên chọn sản phẩm nào?

Yếu tố đòn bẩy

Chứng quyền giới hạn mức lỗ nhưng có thể mất trắng nếu đáo hạn mà cổ phiếu không vượt giá thực hiện. VN30F linh hoạt hơn nhưng khoản lỗ không dừng ở số tiền ký quỹ nếu bạn không cắt lỗ. Trước khi giao dịch, hãy hiểu rõ cơ chế tính giá, ngày đáo hạn và tình huống xấu nhất của sản phẩm mình chọn. Đọc thêm: Ưu điểm và rủi ro khi giao dịch phái sinh.

Câu hỏi thường gặp

Chứng quyền có phải là chứng khoán phái sinh không?

Chứng quyền có bảo đảm có giá trị phụ thuộc vào cổ phiếu cơ sở nên được phân loại vào nhóm chứng khoán phái sinh, được niêm yết và giao dịch trên HOSE như chứng khoán cơ sở.

Có chứng quyền trên chỉ số VN30 không?

Quy định cho phép tài sản cơ sở là chỉ số hoặc chứng chỉ quỹ ETF, nhưng hiện chứng quyền tại Việt Nam chủ yếu được phát hành trên cổ phiếu đơn lẻ.

Có bán được chứng quyền trước ngày đáo hạn không?

Có. Bạn có thể bán trên sàn như cổ phiếu đến trước ngày giao dịch cuối cùng, tức 2 ngày làm việc trước ngày đáo hạn.

Giao dịch VN30F có cần tài khoản riêng không?

Có. Bạn cần mở tài khoản giao dịch phái sinh tại công ty chứng khoán và nộp tiền ký quỹ, trong khi chứng quyền dùng tài khoản chứng khoán thông thường.

Xem thêm

• Chứng khoán cơ sở và phái sinh: những điểm khác biệt người mới cần biết
• Các công cụ phái sinh chính (Derivative Instruments)
• Lộ trình học phái sinh A–Z

Bài viết chỉ nhằm mục đích chia sẻ kiến thức thuần túy, không phải khuyến nghị đầu tư. Các ví dụ trong bài chỉ mang tính minh họa. Giao dịch chứng khoán phái sinh có rủi ro cao; nhà đầu tư cần cân nhắc khả năng tài chính và tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình.