Đòn bẩy phái sinh thực tế là bao nhiêu lần?

Đòn bẩy tối đa của hợp đồng tương lai VN30F được tính bằng 1 chia cho tỷ lệ ký quỹ ban đầu. Với tỷ lệ ký quỹ khoảng 17–20% theo mức đang áp dụng tại các công ty chứng khoán, đòn bẩy tối đa sẽ vào khoảng 5–6 lần. Tuy nhiên, đòn bẩy thực tế của bạn phụ thuộc vào số hợp đồng đang mở so với tổng vốn trong tài khoản, nên có thể thấp hơn nhiều nếu bạn giữ tiền đệm.

Bài viết này hướng dẫn cách tính đòn bẩy từ tỷ lệ ký quỹ, ví dụ lãi lỗ được phóng đại thế nào, và so sánh với giao dịch ký quỹ (margin) cổ phiếu.

Đòn bẩy được suy ra từ tỷ lệ ký quỹ

Khi mở một hợp đồng VN30F, bạn không phải trả toàn bộ giá trị hợp đồng mà chỉ cần nộp một khoản ký quỹ bằng một tỷ lệ phần trăm của giá trị đó.

Giá trị danh nghĩa 1 hợp đồng = Giá VN30F × 100.000 đồng

Ký quỹ ban đầu = Giá trị danh nghĩa × Tỷ lệ ký quỹ

Đòn bẩy tối đa = 1 ÷ Tỷ lệ ký quỹ

VSDC quy định tỷ lệ ký quỹ ban đầu tối thiểu với hợp đồng tương lai chỉ số VN30 là 17% (áp dụng từ 15/12/2022). Các công ty chứng khoán có thể yêu cầu cao hơn, phổ biến từ khoảng 18% đến hơn 20%.

Ở giá 1.850, giá trị danh nghĩa mỗi hợp đồng là 185 triệu đồng, nhưng bạn chỉ cần khoảng 31–37 triệu đồng để mở vị thế. Đọc thêm: Ký quỹ phái sinh là gì?; Cần bao nhiêu vốn để bắt đầu giao dịch phái sinh?

Đòn bẩy thực tế: tính trên toàn bộ vốn tài khoản

Đòn bẩy tối đa chỉ xảy ra khi bạn dùng hết tiền trong tài khoản để ký quỹ. Con số quan trọng hơn là đòn bẩy thực tế:

Đòn bẩy thực tế = Tổng giá trị danh nghĩa các hợp đồng đang mở ÷ Tổng tài sản trong tài khoản

Ví dụ: tài khoản có 110 triệu đồng, giá VN30F 1.850, tỷ lệ ký quỹ 18,48%. Bảng dưới cho thấy tác động lên tài khoản khi giá đi ngược vị thế 1% (18,5 điểm) và 3% (55,5 điểm):

Với 3 hợp đồng, tài khoản đã dùng khoảng 102,6 triệu đồng để ký quỹ, gần hết vốn. Tiền đệm chỉ còn khoảng 7 triệu đồng, nên một vài nhịp đi ngược 1–2%, vốn khá bình thường với VN30 trong một phiên, đã có thể khiến tài khoản nhận cảnh báo hoặc yêu cầu bổ sung ký quỹ.

So sánh đòn bẩy phái sinh với việc dùng margin trên tài khoản cổ phiếu

Phái sinh có đòn bẩy cao hơn nhiều so với margin cổ phiếu mà không mất lãi vay. Đổi lại, lãi lỗ được tính và thanh toán mỗi ngày, nên tài khoản phản ứng rất nhanh với mọi biến động. Đọc thêm: Chứng khoán cơ sở và phái sinh: những điểm khác biệt người mới cần biết.

Dùng đòn bẩy thế nào cho an toàn?

• Bắt đầu với đòn bẩy thực tế 1–2 lần: với tài khoản 100–150 triệu đồng, người mới chỉ nên giao dịch 1 hợp đồng.
• Tính quy mô theo rủi ro, không theo sức mua: số hợp đồng nên được tính từ điểm cắt lỗ và mức rủi ro chấp nhận mỗi lệnh. Đọc thêm: Quản lý vốn: với số vốn của mình nên vào bao nhiêu hợp đồng?
• Luôn giữ tiền đệm: phần vốn không dùng để ký quỹ giúp tài khoản chịu được biến động và gap giá.
• Giảm đòn bẩy trước sự kiện lớn hoặc khi giữ qua đêm: biến động càng khó lường thì càng cần nhiều tiền đệm.

Lưu ý rủi ro

Đòn bẩy phóng đại cả lãi lẫn lỗ theo cùng tỷ lệ. Ở đòn bẩy 5 lần, việc VN30F đi ngược 4% sẽ làm tài khoản mất khoảng 20%, và tài khoản có thể bị gọi ký quỹ hoặc bán giải chấp từ trước đó nếu bạn dùng gần hết sức mua. Tỷ lệ ký quỹ có thể được VSDC hoặc công ty chứng khoán điều chỉnh, vì vậy hãy kiểm tra mức đang áp dụng trên app trước khi giao dịch. Đọc thêm: Ưu điểm và rủi ro khi giao dịch phái sinh.

Câu hỏi thường gặp

Đòn bẩy phái sinh có phải là đi vay không?

Không. Đòn bẩy đến từ cơ chế ký quỹ: bạn chỉ nộp một phần giá trị hợp đồng, không vay tiền và không trả lãi vay.

Tỷ lệ ký quỹ càng thấp thì càng tốt?

Tỷ lệ thấp giúp mở được nhiều hợp đồng hơn với cùng số vốn, nhưng nếu dùng hết sức mua thì rủi ro bị gọi ký quỹ cũng cao hơn.

Đòn bẩy 5 lần nghĩa là gì?

VN30F biến động 1% thì tài khoản lãi hoặc lỗ khoảng 5%, nếu bạn dùng gần hết vốn để ký quỹ.

Làm sao để biết đòn bẩy hiện tại của mình?

Lấy tổng giá trị danh nghĩa các hợp đồng đang mở chia cho tổng tài sản trong tài khoản phái sinh.

Xem thêm

• Tỷ lệ sử dụng tài sản ký quỹ và các ngưỡng cảnh báo
• Khi nào bị bán giải chấp (force sell) và làm sao để tránh?
• Lộ trình học phái sinh A–Z

Bài viết chỉ nhằm mục đích chia sẻ kiến thức thuần túy, không phải khuyến nghị đầu tư. Các ví dụ trong bài chỉ mang tính minh họa. Giao dịch chứng khoán phái sinh có rủi ro cao; nhà đầu tư cần cân nhắc khả năng tài chính và tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình.